COVID-19 Engelli Haritası

COVID-19 Engelli Haritası

 

Engelliler ve Gençlik Derneği, ETKİNİZ AB Programının desteğiyle, COVID-19 pandemisinde engelli haklarıyla ilgili kamu kurumları, yerel yönetimler, üniversiteler ve sivil toplum örgütlerinin yaptıkları çalışmaları, açıklamaları, etkinlikleri, yayınladıkları raporları ve bu süreçte engellilerin maruz kaldığı hak ihlallerini haritalandırdı. Güncel bir çevrimiçi kaynak olan haritaya, pandemi ilan edilen 11 Mart’tan beri veri girişi yapılıyor.

 

 

Selen Doğan

Türkiye Engelli Meclisi, 7 Temmuz 2020, Ankara

 

COVID-19 pandemisi sürecinde engelli haklarıyla ilgili kamu kurumlarının, yerel yönetimlerin, üniversitelerin ve STÖ’lerin yaptıkları çalışmaların, açıklamaların, faaliyetlerin ve aynı zamanda bu süreçte engellilerin maruz kaldıkları hak ihlallerinin haritalandırıldığı “COVID-19 Engelli Haritası” Engelliler ve Gençlik Derneği tarafından ETKİNİZ AB Programının desteğiyle hazırlandı. Haritalama çalışması, Dünya Sağlık Örgütü’nün pandemi ilan ettiği 11 Mart 2020 tarihini başlangıç olarak alıyor.

Haritaya en yoğun veri girişi sivil toplum örgütlerinden oldu. Salgın sürecinde, her alandan sivil örgütler hem ağlar kurarak hem de tek tek, bu durumun hak alanlarını nasıl etkilediğini izlemeye, birlikte çalıştıkları kesimlerin özgün ihtiyaçlarına ve sorunlarına yanıt bulmaya çalıştılar. Haritalamayı yapan Engelliler ve Gençlik Derneği’nden Coşkun Gök’le salgın günlerinde sivil toplumu konuştuk.

 

Salgın ve karantina sürecinden engelliler de orantısız etkilendi değil mi?

Pandemi bütün toplumsal aktörleri hazırlıksız yakaladı. Kamunun hazırlıksızlığı sonraki sürecin de belirleyeni oldu ve engelli hakları konusunda ezberler devam etti. Bu süreç engelli hakları konusunda kamu kurumları için “kral çıplak” durumunu tekrar teyit etmiş oldu. Kamu genel olarak engelliler için idari izin gibi düzenlemelerden öteye gidemedi, ki burada da özel sektörde çalışan engellileri idari izin kapsamında tutarak çifte standart ve hak ihlaline neden oldu. Üniversiteler, okullar engellilerin uzaktan eğitim hakkına erişim konusunda neredeyse hiçbir şey yapmadı.

Sivil toplumun rolü ne oldu bu süreçte?

Sivil toplum örgütlerinin önemli bir kısmı panik ve belirsizlik durumunu kısa bir sürede üzerlerinden atıp çalışmalarını çevrimiçi ortamlara taşıdılar; pandemiyle ilgili veya kendi çalışma konularında engellilerin ihtiyaçları doğrultusunda bilgilendirici, güçlendirici yayınlar yapmaya, eğitimler, webinarlar, etkinlikler düzenlemeye devam ettiler. Normal zamanlarda sivil toplum örgütlerinin önemini, gerekliliğini ölçecek değerlendirmeler yapmak zor olabiliyordu ama pandemi süreci özellikle engelli hakları alanında örgütlerin çalışmaları olmasa milyonlarca insandan oluşan bir alanda hiçbir şeyin yapılmamış olacağını gösteriyor.

COVID-19 Engelli Haritası nasıl ortaya çıktı?

Bu çalışmalar engellilere ne kadar ulaşıyor, ekonomik, teknolojik ve diğer nedenlerle engelliler için bunlar ne kadar erişilebilir, gibi sorular akla geliyor. Bu soruların hepsine sivil toplum örgütlerinin cevap üretmesi bugün için olanaksız. Tam da burada haritalama çalışmasının hedefleri ve hedef kitlesi ortaya çıkıyor; haritalama çalışmasında engelli bireyler ve engelli konularında faaliyet gösteren sivil toplum örgütleri hedef kitle olarak belirlendi. Engelli bireylerin engelli hakları konusunda yapılan çalışmaları daha derli toplu izleyebilecekleri, ihtiyaç duydukları konularda bilgi alabilecekleri bir kaynak sağlamak için yapıldı bu harita.

Yanı sıra, engellilerin gündeminden, sivil alandaki diğer örgütlenmelerin de haberdar olmasını sağlıyor bu haritalama, değil mi?

Pandemi sürecinin yarattığı belirsizlik ortamında sivil toplum örgütlerinin yapabilecekleri çalışmalar konusunda ilham ve örnek alacakları, iletişim ve işbirliği oluşturacakları çalışmalardan haberdar olmalarını, yaptıkları çalışmaların daha fazla kimseye ve kesime ulaşmasını sağlamak da hedefler arasındaydı, evet. Harita hazırlanmaya başlandığı tarihten itibaren yaklaşık sekiz bin kez ziyaret edilmiş. Bu da gösteriyor ki az önce saydığımız hedeflere bir parça ulaşmışız.

Haritalamada parçalar nasıl bir araya geliyor, belgeler nasıl toplanıyor biraz da ondan söz eder misin?

Haritalama çalışması günlük olarak haber sitelerinin, sivil toplum örgütlerinin ve kamu kurumlarının web sayfaları ve sosyal medya hesaplarının takip edilmesiyle oluşturuldu. Güncellemelerle devam ediyor. Biz söylediğim mecralarda taramalar yapıyoruz ama bunun dışında da çok fazla örgüt bize ulaşıp çalışmaları hakkında bilgi veriyor ve dokümanlarını haritaya ekliyoruz. COVID-19 pandemisinde çeşitli faaliyetler yürüten ve yayınlar yapan sivil toplum örgütleri bunlarla haritada yer almak isterlerse engencder@gmail.com adresinden bize ulaşabilirler.

Bu bir izleme çalışması aslında.

Evet. Veri toplama sürecinin zorlukları var. Öncelikle bu tür izleme çalışmalarının bir ekip işi olarak planlanması değerlidir. Haber atlamama, kaynağı yeteri kadar kontrol etme, sivil toplum örgütleriyle birebir iletişim kurma ve bilgiyi kaynağından elde etme, elde edilen verilerin yani çalışmanın yaygınlaştırılmasının yapılması gibi konuları ekip çalışmasıyla planlamak gerekir.

Bilgi ve belgeler toplanırken nasıl bir yol izlendi?

Haritalamada dikkat ettiğimiz konu; izleme çalışmasını sürekli ve günlük bir faaliyet olarak planlamak ve özellikle büyük şehirlerin dışındaki sivil toplum örgütlerinin yaptıkları çalışmalara erişip onları haritaya eklemek oldu. Fakat sivil örgütler daha çok büyük kentlerde aktif. Buna rağmen pandemi sürecinde olumlu bir yön arayacaksak, o da büyük şehirlerdeki sivil toplum örgütlerinin çevrimiçi faaliyetlerinin Türkiye’nin her tarafındaki engelliler için erişilebilir olma ihtimalinin diğer zamanlara göre daha fazla olması olmuştur.

Çünkü bilgi iletişim teknolojilerinden daha çok yararlanmayı zorunlu kılan bir süreçti.

Doğru. Pandemi süreci sivil topluma yeni bir durumu kabul ettirdi; ezbere araçlarla çalışmaları her koşulda devam ettirmek artık mümkün değil. Yeni araçlar, yeni yöntemler geliştirilmesi gerekiyor. Bu araçlardan sadece dijital ortamın kullanılmasını keşfettiler. Ama araçların dışında yeni yöntemlerin de bulunması gerekiyor. Salgının yarattığı bir olumsuzluk dijital ortamda yapılan çalışmalarda engellilerin izleyici olarak pasif konumda kalmalarıdır. Sivil toplum örgütleri olarak buna çözüm üretmeliyiz; dijital araçlar kullanılırken engelli bireylerin sürecin aktif özneleri olmalarını da sağlayacak yöntemler geliştirmeliyiz. Bu olağanüstü durumdan çıkarılacak derslerden biri budur. Sivil toplum örgütleri afet, kriz ve salgın dönemlerinde engellileri güçlendirecek yöntem ve araçların geliştirilmesinde öncü olmalı.

COVID-19 Engelli Haritası güncellemelerle yayında kalmaya devam ediyor. Bundan sonrasını nasıl kotaracaksınız?

Haritalama çalışmasının geleceğiyle ilgili planımız şu: Harita şu an Google Haritalar üzerinden hazırlanıyor. Amacımız bu haritayı bir web sayfasına taşımak ve engelli örgütlerinin web sayfasına kayıtlarını yaptırıp, belirlenmiş bir formata göre çalışmalarını kendilerinin haritaya eklemelerini sağlamak. Kısacası, interaktif olması. Bu şekilde oluşturulacak harita duyuruların yapıldığı bir yerden ziyade bütün engelli örgütlerinin ortak bir çalışma haline gelmiş olacak. ■

COVID-19 Engelli Haritası’na şu bağlantıdan ulaşabilirsiniz:

https://www.google.com/maps/d/u/0/edit?mid=1RIPSJOV44wluUoYMDVgGANbXqSP4E7Zf&ll=38.70455428345092%2C32.719577394630505&z=6

 

 



Bir cevap yazın

Scroll Up